του Νίκου Γ. Λεμονή
Αναφορές για την ύπαρξη τερματοφυλάκων σε ποδοσφαιρικούς αγώνες έχουμε πολύ πριν από την πρώτη κωδικοποίηση των κανόνων του αθλήματος στα 1863. Ακόμα και μερικούς αιώνες πίσω από εκείνη την χρονιά, στα 1400 και στα 1500 έχουμε γραπτές περιγραφές που παρουσιάζουν ποδοσφαιρικά παιχνίδια και αναφέρουν την δυνατότητα που ένας μόνο ποδοσφαιριστής από κάθε ομάδα είχε, να μπορεί να αποκρούσει ή και να μεταφέρει τη μπάλα με τα χέρια του. Παρά ταύτα η πρώτη "θεσμική" καθιέρωση του ρόλου του τερματοφύλακα συμβαίνει με την τροποποίηση των κανόνων παιδιάς ("Laws of the game") από την Αγγλική Ομοσπονδία (F.A.) το έτος 1871.
Στην αρχή ο τερματοφύλακας είχε το δικαίωμα να χρησιμοποιεί τα χέρια του σε όλο το γήπεδο, αργότερα μόνο στο δικό του μισό και από το 1892 κι ύστερα μόνο μέσα στα όρια της δικής του μεγάλης περιοχής. Μέχρι τότε όμως και εφ' όσον μπορούσε να κρατά και να μεταφέρει τη σφαίρα με τα χέρια του στο μισό γήπεδο, οι κανόνες έδιναν τη δυνατότητα στους αντίπαλους ποδοσφαιριστές να τον καταπλακώνουν στην προσπάθειά τους να του αποσπάσουν τη μπάλα, κατά τα συνήθη στον πρώτο ξάδελφο του ποδοσφαίρου, στο ράγκμπι. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που για τη θέση του τερματοφύλακα προκρίνονταν οι πιο σωματώδεις από τους ποδοσφαιριστές.
Κανείς όμως δεν υπήρξε ογκωδέστερος από τον William Henry Foulke, που έμεινε στην ιστορία με το προσωνύμιο"Fatty", δηλαδή "χοντρούλης", καθώς στη διάρκεια της ποδοσφαιρικής του καριέρας έφτασε να ζυγίζει μέχρι και 170 κιλά για 193 εκατοστά ύψους.
Ο Foulke γεννήθηκε στα 1874 και μετά από ένα σύντομο πέρασμα από το κρίκετ όπου αγωνίστηκε με την ομάδα της περιοχής του Ντέρμπι, έγινε επαγγελματίας τερματοφύλακας και διακρίθηκε ιδιαίτερα με την Σέφιλντ, τον αρχαιότερο ποδοσφαιρικό σύλλογο του πλανήτη, την Τσέλσι, στην οποία μεταγράφηκε έναντι του ποσού των 50 στερλίνων, την Μπράντφορντ, στην οποία έκλεισε την καριέρα του και την Εθνική Αγγλίας.
Το παρουσιαστικό του ήταν τέτοιο που ενέπνεε το φόβο στους αντιπάλους.Λέγεται μάλιστα πως η Σέφιλντ για να τονίζει τις διαστάσεις του έβαζε μόνιμα πίσω από την εστία που αγωνιζόταν δυο μικρά παιδιά, με τον επίσημο τίτλο του ball boy, δηλαδή των παιδιών που τρέχουν για να μαζέψουν τις μπάλες, αλλά στη πραγματικότητα για να δείχνει ανάμεσά τους ο Foulke ακόμα ογκωδέστερος.
Για τον βίο και την πολιτεία του ακούγονται διάφορα ανέκδοτα. Ένα από αυτά και μάλιστα το πιο επιβεβαιωμένο, λέει πως μετά τον πρώτο τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας στα 1902, όπου η Σέφιλντ στην οποία αγωνιζόταν ο "Fatty" αντιμετώπισε την Σαουθάμπτον, βγήκε έξαλλος και γυμνός από τα αποδυτήρια και πήρε στο κυνήγι τον άτυχο διαιτητή της συνάντησης Tom Kirkham, διαμαρτυρόμενος για το οφσάιντ γκολ με το οποίο είχε ισοφαρίσει στα τελευταία λεπτά του αγώνα η Σαουθάμπτον. Ο διαιτητής για να σωθεί χρειάστηκε να κρυφτεί σε έναν φωριαμό του γηπέδου, την πόρτα του οποίου ο Foulke θα ξερίζωνε από τους μεντεσέδες αν δεν επενέβαιναν αρκετοί παράγοντες της ομνοσπονδίας για να εκτονώσουν την κατάσταση. Στον επαναλήπτικο τελικό η Σέφιλντ κατέκτησε το κύπελλο νικώντας με 2-1 μετά από εντυπωσιακή εμφάνιση μάλιστα του τερματοφύλακά τηςWilliam Henry"Fatty" Foulke.
Η μορφή του William Foulke ενέπνεσε ένα θεατρικό χαρακτήρα στα επιθεωρησιακά νούμερα του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα στην Αγγλία. Ήταν ο "Stiffy the Goalkeeper", δηλαδή ο "Στίφι ο Τερματοφύλακας", που δεν έκανε άλλο τίποτα απ' το να τρώει υπερβολικά, να πίνει ανεξέλεγκτα και να δέχεται γκολ με το τσουβάλι. Τον χαρακτήρα ερμήνευε ο καλός ηθοποιός Harry Weldon και υπήρξε πολύ δημοφιλής, αλλά είναι αλήθεια πως λίγη δικαιοσύνη απέδιδε στον αληθινό Foulke, οποίος υπήρξε ένας εξαίρετος τερματοφύλακας που στα χρόνια που έπαιξε κατέκτησε ένα πρωτάθλημα και δύο κύπελα Αγγλίας, ενώ υπήρξε δύο φορές δευτεραθλητής και άλλες δύο φιναλίστ του κυπέλλου.
Ο "Fatty" σταμάτησε το ποδόσφαιρο στα 1907 σε ηλικία 33 ετών και πέθανε μόλις εννιά χρόνια αργότερα την πρωτομαγιά του 1916. Ήταν 42 χρονών και οι εκδοχές για τον θάνατό του διίστανται. Η επίσημη είναι πως υπέκυψε λόγω κίρρωσης του ήπατος. Η ανεπίσημη λέει πως αιτία του θανάτου του υπήρξε μια πνευμονία από την οποία προσεβλήθη ενώ, όντας πάμπτωχος, εργαζόταν σε ένα πλανόδιο τσίρκο παριστάνοντας τον τερματοφύλακα στο παιχνίδι "beat the goalie", όπου οι θεατές προσπαθούν να πετύχουν γκολ σε έναν τερματοφύλακα. Είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση η ιστορία του δεν διαφέρει καθόλου από άλλους επαγγελματίες ποδοσφαιριστές εκείνης της εποχής στην βιομηχανική Αγγλία, που ακολουθούσαν τη μοίρα της υπόλοιπης εργατικής τάξης, πεθαίνοντας από αλκοολισμό ή φτώχεια.
Εδώ μια σπάνια ταινία από τον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας στα 1901 ανάμεσα στην Σέφιλντ και την Τότεναμ. Ο Foulke βεβαίως ξεχωρίζει εύκολα από τη σωματοδομή του:
